పరమాత్మ ఎక్కడో లేడు — నువ్వే అది అని ఆవాహనం చేసుకో. (దివ్యచక్షువు అంటే వేషాన్ని కాదు, వేషధారిని చూడడ) #భగవద్గీత 44 వ రోజు ప్రవచనం

పరమాత్మ ఎక్కడో లేడు — నువ్వే అది అని ఆవాహనం చేసుకో

(దివ్యచక్షువు అంటే వేషాన్ని కాదు, వేషధారిని చూడడం)#భగవద్గీత 44 వ రోజు ప్రవచనం 

సంభాషణ రూప సారాంశం – భాగం 1

అర్జునుడు:

స్వామీ! “ఇహైకస్థం జగత్ కృత్స్నం” అని మీరు అంటున్నారు.

ఈ జగత్తంతా ఒకే చోట ఉందంటారు — ఆ “ఏకస్థం” అంటే అసలు ఏమిటి?

కృష్ణుడు:

అర్జునా!

“ఒకేచోట ఉంది” అని స్థలార్థంలో అర్థం చేసుకుంటే తప్పు.

ఏకస్థం అంటే — ఒకే ఒక స్వరూపంగా ఉంది అని అర్థం.

అర్జునుడు:

అది ఎలా స్వామీ?

కృష్ణుడు:

నీవు ఆభరణాన్ని చూసి “ఇది బంగారంలో ఉంది” అంటావు.

అది కూడా పూర్తి సత్యం కాదు.

ఎందుకంటే —

“బంగారంలో ఉంది” అంటే

బంగారం వేరు, ఆభరణం వేరు అన్న భావన వస్తుంది.

అర్జునుడు:

అయితే సరైన దృష్టి ఏమిటి?

కృష్ణుడు:

ఆభరణం బంగారంలో లేదు — బంగారంగానే ఉంది.

అదే అద్వైత దృష్టి.

అర్జునుడు:

అంటే జగత్తు బ్రహ్మంలో ఉందా?

కృష్ణుడు:

అదీ పూర్తి కాదు.

అలా అంటే బ్రహ్మం వేరు, జగత్తు వేరు అన్న భావన వస్తుంది.

సరైనది ఏమిటంటే—

> జగత్తు బ్రహ్మంలో లేదు — బ్రహ్మంగానే కనిపిస్తోంది.

అర్జునుడు:

అది ఎలా అర్థం చేసుకోవాలి?

కృష్ణుడు:

విత్తనంలో చెట్టు ఉందా అని అడిగితే

“ఉంది” అంటే కనిపించదు.

“లేదు” అంటే తర్వాత ఎలా వస్తుంది?

కాబట్టి—

> చెట్టు విత్తనంలో వేరుగా లేదు — విత్తనంగానే ఉంది.

అలాగే—

> ప్రపంచం బ్రహ్మంలో లేదు — బ్రహ్మంగానే ఉంది.

అర్జునుడు:

అయితే ఇప్పుడు నేను చూస్తున్నది?

కృష్ణుడు:

ఇప్పుడు నీవు సవికల్ప ప్రపంచం చూస్తున్నావు.

అందుకే నిర్వికల్ప బ్రహ్మం కనిపించడం లేదు.

చెట్టు కనిపిస్తే విత్తనం కనిపించదు.

విత్తనం తెలిసితే చెట్టు దానినుంచే వచ్చిందని తెలుస్తుంది.

అర్జునుడు:

అంటే మోక్షం ఎలా?

కృష్ణుడు:

ఈ అనేకత్వాన్ని మళ్లీ ఏకత్వంగా దర్శించాలి.

మనస్సు ఒక్కటే దీనికి సాధనం.

అందుకే మానవుడికే మోక్షం సాధ్యం.

అర్జునుడు:

అనేకాన్ని ఏకంగా ఎలా చూడాలి?

కృష్ణుడు:

బంగారం తెలిసిన వాడు

ఆభరణాల్లో బంగారమే చూస్తాడు.

అలాగే—

> అస్తి–భాతి అనే స్వరూపాన్ని గుర్తుంచుకొని

నామ–రూప జగత్తును చూస్తే అది విభూతి.

> అస్తి–భాతిని మర్చిపోయి

నామ–రూపాలనే చూస్తే అది సంసారం.

అర్జునుడు:

విభూతి – సంసారం మధ్య తేడా ఇదేనా?

కృష్ణుడు:

అవును.

> అసలును గుర్తుంచుకొని నకళ్ళను చూస్తే — విభూతి

అసలును మర్చిపోయి నకళ్ళను చూస్తే — సంసారం

అర్జునుడు:

సంసారం ఎందుకు బాధిస్తుంది?

కృష్ణుడు:

ఎందుకంటే నామరూపాలకు ఒక రోగం ఉంది—

> వస్తాయి, కొంతకాలం ఉంటాయి, పోతాయి.

ఆభరణం వస్తుంది–ఉంటుంది–కరుగుతుంది.

తరంగం వస్తుంది–ఉంటుంది–చెల్లిపోతుంది.

కాని—

> బంగారం రాదు, పోదు

జలం రాదు, పోదు

అర్జునుడు:

అంటే నాశనం అయ్యేది రూపమేనా?

కృష్ణుడు:

అవును.

> స్ఫురించే పదార్థం పోతుంది — స్ఫురణ పోదు.

నీ తండ్రి ఉన్నప్పుడు “ఉన్నారు” అనే స్ఫురణ.

పోయినప్పుడు “పోయారు” అనే స్ఫురణ.

మారింది రూపం — నిలిచింది స్ఫురణ.

అర్జునుడు:

అంటే సత్యం ఏమిటి?

కృష్ణుడు:

> స్ఫురణే సత్యం

స్ఫురించే పదార్థం ఆభాసం

అర్జునుడు:

అది నేనెలా గ్రహించాలి?

కృష్ణుడు:

ముందు తెలుసుకో—

నీ శరీరం, మనస్సు, భావాలు, ఆలోచనలు —

అన్నీ నీ మీద ఆరోపితం.

> నీవు ఆలోచనలు కాదు

నీవు భావాలు కాదు

నీవు శరీరం కాదు

> నీవు పరిశుద్ధ స్ఫురణ

నీవు సాక్షి చైతన్యం

అర్జునుడు:

అది తెలుసుకొని ప్రపంచాన్ని చూస్తే?

కృష్ణుడు:

ప్రపంచం సంసారం కాదు — విభూతి అవుతుంది.

అర్జునుడు:

అది సరిపోతుందా?

కృష్ణుడు:

లేదు.

దాన్ని పట్టుకొని దీన్ని చూస్తున్నాను అనుకోవడం

ఇంకా పరోక్ష జ్ఞానం మాత్రమే.

అర్జునుడు:

అయితే అపరోక్షం ఏమిటి?

కృష్ణుడు:

> దాన్ని పట్టుకోవద్దు — దానివే అవ్వు.

స్మరణను చూచేవాడిగా ఉండవద్దు—

స్మరణ స్వరూపమే అవ్వు.

కృష్ణుడు (ముగింపు బోధ):

అర్జునా!

> అధిష్టానం చూడకుండా ఆరోపితాన్ని చూస్తే — సంసారం

అధిష్టానం తెలిసి ఆరోపితాన్ని చూస్తే — విభూతి

భాగం 1 తాత్పర్యం

> “ఏకస్థం” అంటే ప్రపంచం బ్రహ్మంలో ఉంది కాదు — బ్రహ్మంగానే ఉంది.

అధిష్టానం మరచిన చూపు సంసారం.

అధిష్టానం తెలిసిన చూపు విభూతి.

సంభాషణ రూప సారాంశం – భాగం 2

అర్జునుడు:

స్వామీ! మీరు “అధిష్టానం” అంటున్నారు.

అది తెలిసి ఉండటం ఎందుకు అంత ముఖ్యము?

కృష్ణుడు:

అర్జునా!

అధిష్టానం అంటే—

> బంగారానికి ఆభరణం ఆధారపడినట్టు

జలానికి తరంగం ఆధారపడినట్టు

చైతన్యానికి జగత్తు ఆధారపడినట్టు

అది మూల సత్యం.

అర్జునుడు:

అయితే మేము ఏమి చేస్తున్నాం?

కృష్ణుడు:

మీరు అధిష్టానాన్ని చూడకుండా

ఆరోపితాన్ని మాత్రమే చూస్తున్నారు.

> అధిష్టానం చూడక ఆరోపితం చూడటం — లౌకిక దృష్టి

అదే ద్వైత దృష్టి

అదే సంసారం

అర్జునుడు:

అందుకే భయమా?

కృష్ణుడు:

అవును.

నీవు అధిష్టానాన్ని మరిచిన క్షణం—

> చూచేది బలపడుతుంది

చూచేవాడు బలహీనపడతాడు

అప్పుడు ప్రపంచం నిన్ను సవారీ చేస్తుంది.

అర్జునుడు:

అయితే అధిష్టాన దృష్టి ఉంటే?

కృష్ణుడు:

అప్పుడు—

> Observer బలవంతుడు

Observed బలహీనము

ప్రపంచం నీ మీద అధికారం కోల్పోతుంది.

అర్జునుడు:

మరి మాయ ఏమి చేస్తుంది?

కృష్ణుడు:

మాయ అంటే బ్రహ్మాండమైన pickpocket.

> నీ చేతిలో ఉన్న అధిష్టాన జ్ఞానాన్ని దొంగిలిస్తుంది

నిన్ను నామరూపాలలో పడేస్తుంది

అప్పుడు నీవు ఏడుస్తావు—

“సంసారం! సంసారం!” అని.

అర్జునుడు:

అధిష్టానం మళ్లీ ఎలా పొందాలి?

కృష్ణుడు:

శ్రవణ–మనన–నిధిధ్యాసనాల ద్వారా.

అది పరోక్ష జ్ఞానం మొదలు.

అర్జునుడు:

పరోక్ష జ్ఞానం అంటే?

కృష్ణుడు:

నీవు ఇలా అనుకుంటావు—

> “పరమాత్మ ఎక్కడో సర్వవ్యాపిగా ఉన్నాడు”

“ప్రపంచమంతా ఆయనే”

ఇది మంచి సాధన.

కానీ ఇంకా దూరదృష్టి.

అర్జునుడు:

అది సరిపోదా?

కృష్ణుడు:

సరిపోదు.

ఎందుకంటే—

పెద్ద పులి నీ మీదికి దూకినప్పుడు

నీవు ఇలా అనుకుంటే సరిపోతుందా?

> “అది కూడా పరమాత్మే…” ?

భయం పోదు.

అర్జునుడు:

అయితే ఫైనల్ స్టేజ్ ఏమిటి?

కృష్ణుడు:

పరోక్షాన్ని అపరోక్షం చేయాలి.

అర్జునుడు:

అది ఎలా?

కృష్ణుడు:

ఇలా తెలుసుకో—

> సర్వవ్యాపి పరమాత్మ ఈ శరీరాన్ని కూడా వ్యాపించి ఉన్నాడు.

అతడే నా అంతరంగ స్వరూపం.

అర్జునుడు:

అంటే పరమాత్మను నాలోనే దర్శించాలా?

కృష్ణుడు:

అదే ఆవాహనం.

అదే అంతర్ముఖ దర్శనం.

అదే అపరోక్ష జ్ఞానం.

అర్జునుడు:

అప్పుడు ఏమవుతుంది?

కృష్ణుడు:

నీవు ప్రతి రూపాన్ని చూస్తూ—

> “ఇదీ బంగారమే”

“ఇదీ బంగారమే”

“ఇదీ బంగారమే”

అని చూస్తే—

> రూపబలం తగ్గుతుంది

అధిష్టానబలం పెరుగుతుంది

అర్జునుడు:

అంటే సంసారానికి బలం తగ్గుతుందా?

కృష్ణుడు:

అవును.

ఇంతవరకు రూపాలు బలంగా కనిపించాయి.

ఇప్పుడు అవి బలహీనమవుతాయి.

ఎందుకంటే—

> వేషానికి బలం లేదు

వేషధారికి బలం ఉంది

అర్జునుడు:

మరణం వస్తే?

కృష్ణుడు:

మరణం కూడా ఒక పెద్ద నామరూపమే.

> భూకంపం — పెద్ద నామరూపం

సునామీ — పెద్ద నామరూపం

వ్యాధి — పెద్ద నామరూపం

మరణం — అత్యంత పెద్ద నామరూపం

అర్జునుడు:

దానిని ఎలా జయించాలి?

కృష్ణుడు:

ఒక్క మార్గం—

> నీవు నామరూపం కాదని తెలుసుకో.

అర్జునుడు:

అంటే?

కృష్ణుడు:

పెద్ద నామరూపం చిన్న నామరూపాన్ని నాశనం చేయగలదు.

కానీ—

> నిరాకార జ్ఞానాన్ని ఏ సాకారం తాకలేను.

అర్జునుడు:

అది ఉదాహరణతో?

కృష్ణుడు:

సూర్యుడు ఆకాశంలో మండుతున్నాడు.

ఆకాశం కాలిపోతుందా?

లేదు.

ఎందుకంటే—

> ఆకాశం నిరాకారం

సూర్యుడు సాకారం

అలాగే—

> నీవు నిరాకార చైతన్యమైతే

మరణం నిన్ను తాకలేను

అర్జునుడు:

అప్పుడు జనన–మరణాలు?

కృష్ణుడు:

అవి నిన్ను ఆధారం చేసుకుని ఉన్నాయి.

> నీ జ్ఞానంలోనే జననం భాసిస్తుంది

నీ జ్ఞానంలోనే జీవితం భాసిస్తుంది

నీ జ్ఞానంలోనే మరణం భాసిస్తుంది

కాని—

> నీవు వాటిలో భాసించేవాడు కాదు.

కృష్ణుడు (ముగింపు బోధ):

అర్జునా!

> జనన–మరణాలను జయించాలంటే

నామరూపాన్ని కాదు — అధిష్టానాన్ని పట్టుకో.

> అధిష్టాన జ్ఞానమే అమృతత్వం.

భాగం 2 తాత్పర్యం

> అధిష్టానాన్ని మరిచితే సంసారం బలపడుతుంది.

అధిష్టానాన్ని పట్టుకుంటే ప్రపంచం విభూతి అవుతుంది.

అపరోక్ష జ్ఞానమే మరణ భయానికి సమాధానం.

నిరాకార చైతన్యమై నిలిచిన వాడే జనన–మరణాతీతుడు.

సంభాషణ రూప సారాంశం – భాగం 3

(కృష్ణార్జున సంభాషణగా)

అర్జునుడు:

కేశవా! ఈ సంసారబాధ నా ఒక్కదానిదేనా? లేక అందరికీ ఉందా?

శ్రీకృష్ణుడు:

పార్థా! ఇది నీ ఒక్కదానిది కాదు—

మొత్తం మానవజాతి సమస్య.

జంతువులకు బంధం ఉన్నా

వాటికి అది సమస్య అని తెలియదు.

మనిషికే తెలుసు—

> “నేను బాధలో ఉన్నాను”

“దీనికి పరిష్కారం కావాలి”

అని.

అర్జునుడు:

అయితే అందరూ విముక్తి కోసం ప్రయత్నిస్తారా?

శ్రీకృష్ణుడు:

లేదు పార్థా.

ఎక్కువమంది ఇలా అంటారు—

> “పుట్టాం… బ్రతికాం… చస్తాం…”

“ఇదే జీవితం…

అటువంటి వారు లౌకికులు.

అర్జునుడు:

అయితే భక్తులు?

శ్రీకృష్ణుడు:

భక్తుడు లౌకికుడికంటే శ్రేష్ఠుడు.

కాని ఇంకా సంపూర్ణ జ్ఞాని కాదు.

అతడు ఇలా అంటాడు—

> “దేవుడు ఉన్నాడు…”

“అక్కడ ఉన్నాడు…”

“నన్ను కాపాడుతాడు…”

కాని—

> తనలోనే ఆ దేవుణ్ణి గుర్తించడు.

అర్జునుడు:

ఎందుకు మాధవా?

శ్రీకృష్ణుడు:

భయం వల్ల.

అతడు ఇలా అనుకుంటాడు—

> “దేవుడు వేరు”

“నేను వేరు”

ఈ ద్వైతమే భయానికి మూలం.

అర్జునుడు:

అయితే మేమెక్కడ ఉన్నాము?

శ్రీకృష్ణుడు:

మీరు—

> లౌకిక స్థాయి దాటి వచ్చారు

అద్వైత స్థాయి అందుకోలేకపోయారు

అందుకే—

> మధ్యస్థాయిలో బాధపడుతున్నారు

అర్జునుడు:

“అహం బ్రహ్మాస్మి” అని చెప్పడం సరిపోదా?

శ్రీకృష్ణుడు:

మాట సరిపోదు పార్థా.

పరీక్ష వచ్చినప్పుడు నిలబడాలి.

అర్జునుడు:

ఏ పరీక్ష కేశవా?

శ్రీకృష్ణుడు:

అత్యంత పెద్ద పరీక్ష—

> మృత్యువు

అర్జునుడు:

మరణం ఎదుట జ్ఞాని ఎలా ఉంటాడు?

శ్రీకృష్ణుడు:

అతడు ఇలా తెలుసుకుంటాడు—

> “శరీరం పోతుంది”

“నేను కాదు”

అర్జునుడు:

ఎలా అలా స్థిరపడగలడు?

శ్రీకృష్ణుడు:

ఎందుకంటే అతడు తనను శరీరంగా కాదు—

> చిదాకాశంగా తెలుసుకున్నాడు

అర్జునుడు:

అంటే శరీరం పోయినా?

శ్రీకృష్ణుడు:

విశ్వశరీరంలోని

ఒక అవయవం మారినట్టే.

అర్జునుడు:

అది పరమాత్మ దృష్టి కదా?

శ్రీకృష్ణుడు:

అవును పార్థా.

పరమాత్మ ఇలా అనుకోడు—

> “ఈ ఒక్క శరీరమే నేను”

అతడు తెలుసుకుంటాడు—

> “అఖిల విశ్వమే నా శరీరం”

అర్జునుడు:

అప్పుడు మరణం అంటే?

శ్రీకృష్ణుడు:

ఒక రూపం లయమవడం.

అంతే.

> స్వరూపం నశించదు

అర్జునుడు:

విశ్వరూప దర్శనం ఎలా సాధ్యం?

శ్రీకృష్ణుడు:

ముందు—

> విశ్వేశ్వరుడిగా నిలబడు

తర్వాత—

> విశ్వరూపం చూడు

అర్జునుడు:

విశ్వరూపం మాత్రమే చూస్తే?

శ్రీకృష్ణుడు:

భయం.

అర్జునుడు:

విశ్వేశ్వరుడిగా చూస్తే?

శ్రీకృష్ణుడు:

లీలా.

అర్జునుడు:

“మమ దేహే” అన్నప్పుడు

నీవు ఈ కృష్ణ శరీరాన్ని సూచిస్తున్నావా?

శ్రీకృష్ణుడు:

కాదు పార్థా.

నాకు రెండు దేహాలు ఉన్నాయి—

వ్యక్త దేహం

నీకు కనిపిస్తున్న కృష్ణ శరీరం

అవతార రూపం

నామరూపమయం

అవ్యక్త దేహం

చిదాకాశ స్వరూపం

విశ్వాధారము

నా నిజ స్వరూపం

అర్జునుడు:

అయితే నేను విశ్వరూపం ఎక్కడ చూస్తున్నాను?

శ్రీకృష్ణుడు:

నా అవ్యక్త దేహంలో.

కాని నీకు అనిపిస్తున్నది—

> “కృష్ణుడి రూపంలో చూస్తున్నాను” అని.

అది నీ అజ్ఞానం.

అర్జునుడు:

ఇది ఎలా అర్థం చేసుకోవాలి?

శ్రీకృష్ణుడు:

టీవీ తెరను చూడు.

సినిమా నడుస్తున్నప్పుడు

తెర కనిపించదు

చిత్రం మాత్రమే కనిపిస్తుంది

సినిమా ముగిసినప్పుడు

తెర మాత్రమే మిగులుతుంది

అలాగే—

> అవ్యక్తం = తెర

వ్యక్త విశ్వం = చిత్రం

అర్జునుడు:

అంటే ఇప్పుడు మేము ఏమి చేస్తున్నాం?

శ్రీకృష్ణుడు:

చిత్రాన్ని చూస్తున్నారు—

తెర మరిచిపోయారు.

అర్జునుడు:

అయితే విముక్తి ఎలా?

శ్రీకృష్ణుడు:

ముందు తెరను తెలుసుకో.

తర్వాత చిత్రాన్ని చూడు.

అర్జునుడు:

అంటే ముందుగా విశ్వేశ్వరుని తెలుసుకొని

తర్వాత విశ్వరూపాన్ని చూడాలా?

శ్రీకృష్ణుడు:

అదే.

శ్రీకృష్ణుడు – ముగింపు బోధ:

> ఓ అర్జునా!

నీవు విశ్వరూపం చూస్తున్నావు—

కాని విశ్వేశ్వరుడిని చూడటం లేదు.

> ముందుగా విశ్వేశ్వరుడిగా నిలబడు.

అప్పుడు విశ్వరూపం వచ్చి పోయినా

నీకు భయం ఉండదు.

భాగం 3 తాత్పర్యం

> మధ్యస్థాయి భక్తి భయాన్ని పూర్తిగా తొలగించదు.

విశ్వరూప దర్శనానికి ముందు విశ్వేశ్వర భావం కావాలి.

వ్యక్తాన్ని దాటి అవ్యక్తాన్ని దర్శించాలి.

మరణాన్ని జయించేది శరీరాభిమానం కాదు — చిదాకాశాభిమానం.

సంభాషణ రూప సారాంశం – భాగం 4

అర్జునుడు:

కేశవా!

నేను నీ విశ్వరూపాన్ని చూడాలని కోరుతున్నాను.

దయచేసి నాకు చూపించు.

శ్రీకృష్ణుడు:

పార్థా!

నువ్వు చూడాలని కోరుతున్నావు — కానీ ఒక విషయం గ్రహించు:

> “న తు మాం శక్యసే ద్రష్టుం అనేనైవ స్వచక్షుషా”

(భగవద్గీత 11.8)

అర్థం:

> ఈ సాధారణ నేత్రాలతో నన్ను చూడలేవు.

అర్జునుడు:

ఎందుకు మాధవా?

ఈ కళ్లతో ఎందుకు కాదు?

శ్రీకృష్ణుడు:

ఎందుకంటే నీవు చూడదలచింది

స్థూల రూపం కాదు—

> అవ్యక్తాధిష్ఠానంలో వ్యక్తమైన విశ్వరూపం.

దాన్ని చూడటానికి కావలసింది—

> దివ్య దృష్టి

శ్రీకృష్ణుడు:

> “దివ్యం దదామి తే చక్షుః పశ్య మే యోగమైశ్వరమ్”

(భగవద్గీత 11.8)

అర్థం:

> నేను నీకు దివ్యచక్షువు ఇస్తున్నాను.

దాని ద్వారా నా ఐశ్వర్యయోగాన్ని చూడు.

సంజయుడు (ధృతరాష్ట్రునికి):

> “ఏవముక్త్వా తతో రాజన్ మహాయోగేశ్వరో హరిః

దర్శయామాస పార్థాయ పరమం రూపమైశ్వరమ్”

(భగవద్గీత 11.9)

ఓ రాజా!

ఇలా చెప్పి మహాయోగేశ్వరుడు శ్రీకృష్ణుడు

అర్జునునికి తన పరమ ఐశ్వర్యరూపాన్ని దర్శింపజేశాడు.

అర్జునుడు:

హా దేవా!

ఇది ఏమి అద్భుతం!

సంజయుడు:

> “అనేకవక్త్రనయనం అనేకాద్భుతదర్శనం

అనేకదివ్యాభరణం దివ్యానేకోద్యతాయుధమ్”

(11.10)

> “దివ్యమాల్యాంబరధరం దివ్యగంధానులేపనం

సర్వాశ్చర్యమయం దేవమనంతం విశ్వతోముఖమ్”

(11.11)

అర్జునుడు:

కృష్ణా!

నీ రూపంలో—

అనేక ముఖాలు

అనేక నేత్రాలు

అనేక చేతులు

అనేక ఆయుధాలు

అనేక ఆభరణాలు

అనేక లోకాలు

అన్నీ కనిపిస్తున్నాయి!

శ్రీకృష్ణుడు:

ఇది కేవలం రూపం కాదు పార్థా—

> అనంత విశ్వవ్యాప్తి యొక్క దృశ్యరూప ప్రదర్శన

సంజయుడు:

> “దివి సూర్యసహస్రస్య భవేద్యుగపదుత్థితా

యది భాః సదృశీ సా స్యాద్ భాసస్తస్య మహాత్మనః”

(11.12)

ఒకేసారి వెయ్యి సూర్యులు ఉదయించినా

ఆ ప్రకాశం ఈ మహాత్ముని తేజస్సుకు

సరిపోవచ్చో లేదో!

అర్జునుడు:

అయ్యో!

ఈ తేజస్సు అసహ్యం—

కళ్లతో తట్టుకోలేకపోతున్నాను!

సంజయుడు:

> “తత్రైకస్థం జగత్ కృత్స్నం ప్రవిభక్తమనేకధా

అపశ్యద్దేవదేవస్య శరీరే పాండవస్తదా”

(11.13)

అప్పుడు అర్జునుడు

దేవదేవుని శరీరంలోనే

ఈ సమస్త జగత్తును

అనేక విధాలుగా విభజింపబడి ఉన్నట్టుగా చూశాడు.

అర్జునుడు:

కేశవా!

ఇప్పుడు నాకు అర్థమవుతోంది—

> అనేకం కనిపిస్తున్నది

కానీ అది అంతా

ఒకే ఏకస్థంలో ఉంది!

శ్రీకృష్ణుడు:

అదే నేను ఇంతకాలం బోధించిన సత్యం పార్థా—

> ఏకస్థం — ప్రవిభక్తమనేకధా

అనేకంగా కనిపించినా—

> అది ఏకమే

అర్జునుడు:

ఆశ్చర్యం!

నా శరీరం గగుర్పొడుస్తోంది!

సంజయుడు:

> “తతః స విస్మయావిష్టో హృష్టరోమా ధనంజయః

ప్రణమ్య శిరసా దేవం కృతాంజలిరభాషత”

(11.14)

విస్మయంతో నిండిన అర్జునుడు

రోమాంచితుడై

తల వంచి నమస్కరించి పలికెను—

అర్జునుడు:

> “పశ్యామి దేవాంస్తవ దేవ దేహే

సర్వాంస్తథా భూతవిశేషసంఘాన్”

(11.15)

దేవా!

నీ దేహంలోనే

సమస్త దేవతలను, సమస్త భూతరాశులను చూస్తున్నాను!

> “బ్రహ్మాణమీశం కమలాసనస్థం

ఋషీంశ్చ సర్వానురగాంశ్చ దివ్యాన్”

బ్రహ్మదేవుని, ఋషులను, నాగులను కూడా చూస్తున్నాను!

అర్జునుడు:

> “అనేకబాహూదరవక్త్రనేత్రం

పశ్యామి త్వాం సర్వతోనంతరూపమ్”

(11.16)

ఎన్నో చేతులు, ఉదరాలు, ముఖాలు, నేత్రాలతో

అనంతరూపుడవై కనిపిస్తున్నావు!

> “నాంతం న మధ్యం న పునస్తవాదిం

పశ్యామి విశ్వేశ్వర విశ్వరూప”

నీకు ఆది కనిపించదు—

మధ్యము కనిపించదు—

అంతము కనిపించదు—

ఓ విశ్వేశ్వరా!

ఓ విశ్వరూపా!

శ్రీకృష్ణుడు:

పార్థా—

నీవు ఇప్పుడు విశ్వరూపాన్ని చూస్తున్నావు.

కాని గుర్తుంచుకో—

> విశ్వరూపం దర్శనమయింది

విశ్వేశ్వరుడు మాత్రం ఇంకా దుర్లభుడు.

అర్జునుడు:

అంటే నేను ఇంకా పూర్తిగా నిన్ను చూడలేదా?

శ్రీకృష్ణుడు:

లేదు పార్థా.

నీవు ఇప్పుడే చూస్తున్నది—

> నా రూప వైభవ

ఇంకా చూడాల్సింది—

> రూపానికి ఆధారమైన అరూపం

అర్జునుడు:

అందుకేనా ఈ తేజస్సు వెనుక నిన్ను పూర్తిగా గ్రహించలేకపోతున్నాను?

శ్రీకృష్ణుడు:

అవును.

విశ్వరూపం చూశావు—

కాని విశ్వేశ్వరుని పూర్తిగా గ్రహించలేదు.

భాగం 4 తాత్పర్యం

> సాధారణ కళ్లతో బ్రహ్మసత్యం దర్శనం కాదు.

దివ్యచక్షువు = అధిష్ఠాన దృష్టి.

విశ్వరూప దర్శనం అంటే అనేకంలో ఏకాన్ని చూడటం.

కాని ఇంకా ఉన్నత స్థితి — విశ్వరూపం వెనుక విశ్వేశ్వరుని దర్శించడం.

ఓం శాంతి శాంతి  శాంతిః 🙏